De recente dreiging van zwermdrones in conflicten zoals in Oekraïne heeft bij defensie van veel landen een harde realiteit opgeleverd: de klassieke luchtafweer werkt niet altijd adequaat tegen kleinschalige, snelle en goedkope onbemande toestellen. Den Haag wil versnelt de Skyranger-luchtverdedigingsvoertuigen aanschaffen. De vraag is nog wel: welke raket wordt op dit voertuig geplaatst.
Waarom Nederland de Skyranger wil
De keuze voor de Skyranger vloeit voort uit een groeiend besef dat kleine en goedkope drones inmiddels een structurele bedreiging vormen. Staatssecretaris Gijs Tuinman zei eerder dat de krijgsmacht “beter moet kunnen omgaan met vijandelijke drones, helikopters en andere luchtdreigingen.” In de Nederlandse planning staan 22 Skyranger‑systemen; het is een flinke investering, met het oog op lange termijn en betere bescherming van grondtroepen en materieel.
De Skyranger 30, ontwikkeld door Rheinmetall, is een mobiele luchtverdedigingstoren op een Boxer 8×8-voertuig (of ACSV voertuig Nederland )met een 30 mm boordkanon. Dat kanon is krachtig en snel, maar heeft van nature beperkingen op bereik. Uit rapporten blijkt dat de effectieve afvuurzone van het kanon relatief kort is — en bij meerdere bedreigingen, zoals zwermdrones, kan de firepower alleen met munitie snel op raken.
Video Reinmetal: kanon wordt getest van de skyranger.
Momenteel gebruikt men op Nederlandse systemen korteafstandswapens zoals Stinger-raketten voor iets verder liggende dreigingen, maar die oplossing heeft meerdere nadelen. De Stinger is inmiddels verouderd én in beperkte aantallen beschikbaar, en een beperkt bereik. Als er meerdere doelen tegelijk binnenkomen, is er weinig tempo om te herladen, wat de effectiviteit van zo’n verdedigingslaag drastisch vermindert. Ook is amerika bezig met een vervanger voor de stinger die er mogelijk tegen 2028 al is.
De rol van MBDA: droneraket DefendAir / SADM
Juist hier komt de innovatie van MBDA om de hoek kijken. In Duitsland zijn Rheinmetall en MBDA al een samenwerking gestart om het Small Anti‑Drone Missile (SADM) te integreren in de Skyranger 30. Dit project werd bij de ILA 2024 aangekondigd, met een intentieverklaring tussen beide bedrijven.
In november 2025 heeft Duitsland zelfs formeel een contract afgesloten met MBDA voor de ontwikkeling en aanschaf van wat nu “DefendAir” wordt genoemd — een mini‑raket specifiek ontworpen om drones te onderscheppen. Het Duitse parlement keurde ongeveer 490 miljoen euro goed voor dit programma. Duitsland schaft maar liefst 650 skyrangers aan.
Techniek en specificaties
DefendAir (SADM) is afgeleid van de Enforcer-familie van MBDA: een relatief licht raketsysteem met een lengte onder de meter en een gewicht van rond de 7,5 kilogram. Voor de anti-dronerol is de raket uitgerust met een booster voor extra bereik én een speciale zoeker die micro‑ en mini-UAV’s tot zo’n 150 kg kan detecteren en vernietigen.
Belangrijk is dat de integratie van de lanceerunits al voorzien is in de Skyranger‑toren. Volgens MBDA en Rheinmetall kan de Skyranger tussen 9 en 12 van deze kleine raketten dragen, afhankelijk van de configuratie van de lanceerbuizen. Door deze raketten toe te voegen, breidt Skyranger zijn bereik uit van ongeveer 2 km (met alleen het kanon) naar ongeveer 6 km, waardoor veel meer dreigingen onderschept kunnen worden.
Volgens Rheinmetall en MBDA vullen het kanon en de mini-raket elkaar perfect aan: het kanon blijft efficiënt voor zeer korte afstanden, terwijl de SADM zorgt voor een “standoff”-laag op iets grotere afstand. Duitse militaire analisten schatten dat één Skyranger‑platform met beide wapensystemen tot 30 drones tegelijkertijd kan neutraliseren in een zwermsituatie. Omdat Nederland met de Nomads (zie komende artikel) hele goede maar ook dure raketten kan afvuren zit daar nog zeker ruimte voor een kleine raket en dit zou een mogelijkheid kunnen zijn.
afbeelding MBDA
Reacties van MBDA en het leger
MBDA’s Duitse directie is duidelijk optimistisch over het strategisch belang van DefendAir. Thomas Gottschild, Managing Director van MBDA Deutschland, noemde de raket een “game changer in de drones‑afweerstrategie”. Hij benadrukt dat het systeem niet alleen relevant is voor Duitsland, maar ook voor andere NAVO-lidstaten: DefendAir wordt gepresenteerd als een bijdrage aan de Europese Sky Shield Initiative, een project voor gecoördineerde luchtafweer binnen Europa.
De Duitse krijgsmacht zelf stelt dat de toevoeging van deze raketten Skyranger in staat stelt “volledig” effectiviteit te tonen tegen kleine en micro‑drones. Daarmee wordt de kwetsbaarheid van grondtroepen die alleen afhankelijk zijn van kanonnen of verouderde draagraketten flink gereduceerd.
Daarnaast onderstreept MBDA dat de productie van DefendAir plaatsvindt in Duitsland, op de plek van het Schrobenhausen‑complex van MBDA. Dat betekent dat een groot deel van de toegevoegde waarde binnen Duitsland zelf blijft — strategisch aantrekkelijk voor zowel de Duitse industriële als militaire soevereiniteit.
Wat betekent dit voor Nederland?
Hoewel Nederland nog geen officieel bericht heeft uitgebracht dat het ook de SADM/DefendAir-raket aanschaft, maakt de combinatie van Skyranger en deze nieuwe raket precies wat de Nederlandse defensie zichtbaar zoekt: een hoger bereik tegen drones dan wat de 30 mm-gun alleen kan bieden, zonder te vertrouwen op verouderde draagraketten zoals Stinger.
De motivatie is logisch vanuit de recente oorlogservaringen: in Oekraïne is herhaaldelijk aangetoond dat zwermdrones effectief kunnen inzetten op verkenning, artillerie-aanvallen en verstoring van logistieke lijnen. Het weinig flexibele en relatief beperkte bereik van legacy luchtverdediging, gecombineerd met de massa-aanvallen van goedkope drones, dwingt tot innovatie.
Voor Nederland kan de integratie van deze raket op de Skyranger ook een strategische stap zijn richting een gelaagde SHORAD‑verdediging: met kanon en mini‑raket in één platform ontstaat een slagkrachtig en mobiel systeem dat op meerdere dreigingsniveaus kan inspelen. Zo’n systeem zou kunnen opereren binnen nationale verdedigingsplannen maar ook bijdragen aan NAVO-luchtverdediging, zeker in samenwerking met andere Europese partners.
Bovendien versterkt het gebruik van een raket dat al in ontwikkeling is in Duitsland, de kans op interoperabiliteit én gezamenlijke afname tussen lidstaten. MBDA zelf hint dat er “sterk internationaal interesse is” in DefendAir vanuit andere landen.
Over de auteur
