De zeeën zijn niet langer het veilige domein van reusachtige oorlogsschepen. In Oekraïne zien we hoe drones en kleine onbemande vaartuigen plots het machtsevenwicht op zee op hun kop zetten. Voor het eerst in decennia zijn fregatten en kruisers kwetsbaar voor goedkope, wendbare tegenstanders die vanuit honderden kilometers afstand kunnen toeslaan. De oude regels van zeemacht gelden niet meer — en grote defensiebedrijven als Northrop Grumman en Leonardo werken koortsachtig aan oplossingen om oorlogsschepen te beschermen in deze nieuwe realiteit. Er zijn verschillende laser’s in ontwikkeling in bijvoorbeeld Amerika, Israël ,en Australië, maar die ontwikkeling is ook nog in de testfase. Slimme kanonnen zullen zeker benodigd zijn.
De oorlog in Oekraïne is in zekere zin een laboratorium geworden voor moderne maritieme oorlogsvoering. Kleine, explosief geladen droneschepen hebben al meerdere Russische marineschepen uitgeschakeld of zwaar beschadigd een pijnlijke les die wereldwijd wordt bestudeerd. De boodschap is duidelijk: grote schepen zijn niet langer onaantastbaar.
Om de balans te herstellen, kijken landen als de VS en Italië naar nieuwe technologieën die snelheid, precisie en automatisering combineren. Leonardo’s DART-projectiel (Driven Ammunition Reduced Time of flight) is één van de meest geavanceerde antwoorden op deze nieuwe dreiging. In tegenstelling tot conventionele munitie, die simpelweg in een rechte baan vliegt, kan DART in de lucht worden bijgestuurd via een radarlink. Zodra het projectiel is afgevuurd, blijft het in contact met de vuurleidingsradar, die continu kleine koerscorrecties doorstuurt. Hierdoor kan het doel — zelfs een snel bewegende drone of raket — met extreme nauwkeurigheid worden geraakt.
Het DART-systeem maakt gebruik van aerodynamische stuurvinnen en bereikt snelheden tot Mach 3,5. Dat betekent dat een inkomende dreiging in enkele seconden kan worden uitgeschakeld, nog voordat die het schip nadert. De munitie is bedoeld voor Leonardo’s bekende 76 mm Super Rapid-kanon, dat wereldwijd op tientallen marineschepen staat. Door die combinatie kunnen bestaande schepen relatief eenvoudig worden aangepast aan de nieuwe realiteit, zonder een compleet nieuw wapenplatform te bouwen. Dat maakt DART niet alleen technologisch indrukwekkend, maar ook praktisch en betaalbaar voor veel NAVO-landen en Nederland die ook voor DART gekozen heeft. (Zie hieronder hoe dit systeem werkt.)
(Video van Norhrop Grumman)
Ook aan Amerikaanse zijde is de innovatiegolf in volle gang. Northrop Grumman werkt aan geïntegreerde verdedigingstechnologieën die radar, optische sensoren en kunstmatige intelligentie combineren om drones automatisch te detecteren en te neutraliseren. Het bedrijf richt zich onder meer op Directed Energy Weapons (DEW), oftewel laserwapens die met lichtsnelheid kunnen reageren op dreigingen. Deze lasers kunnen zonder munitievoorraad werken en zijn daardoor ideaal tegen zwermen drones die in grote aantallen tegelijk aanvallen. Daarnaast ontwikkelt Northrop modulaire verdedigingspakketten die ook op bestaande schepen kunnen worden geïnstalleerd — vergelijkbaar met Leonardo’s aanpak.
Volgens maritieme analisten is de verschuiving richting autonome verdediging onvermijdelijk. Waar vroeger menselijke operators elk doel moesten identificeren en uitschakelen, kunnen moderne systemen binnen milliseconden beslissingen nemen op basis van AI-algoritmen. Die snelheid is essentieel, want in een toekomstige zeeslag zal het waarschijnlijk niet gaan om één enkele raket, maar om tientallen of zelfs honderden drones die tegelijk aanvallen.
Wat zich op zee afspeelt, gaat daarmee veel verder dan het conflict in Oekraïne. Het is een mondiale technologische wapenwedloop tussen grootmachten die hun vloot willen voorbereiden op de volgende generatie oorlogsvoering. De strijd tussen oude marinestructuren en nieuwe, slimme wapensystemen bepaalt straks wie de zeeën beheerst — Amerika, Europa, of misschien wel landen die nu nog als underdog worden gezien. Eén ding is zeker: wie het eerst leert om zwermen drones te stoppen, bepaalt de toekomst van maritieme macht.
