De drones boven Nederland kwamen voor veel mensen als een verrassing. Kleine toestellen die boven havens, industriegebieden en zelfs defensieterreinen opdoken. Vaak ’s nachts, soms minutenlang, zonder dat direct duidelijk was van wie ze waren of wat ze deden.
Voor Defensie was het een duidelijk signaal: de bescherming tegen kleine, laagvliegende drones schiet tekort.
Waar jarenlang vooral werd geïnvesteerd in straaljagers, raketsystemen en langeafstandsluchtverdediging, bleef de korte afstand een blinde vlek. Juist daar ligt tegenwoordig de grootste dreiging. Kleine commerciële drones zijn goedkoop, eenvoudig aan te passen en verrassend effectief voor spionage of sabotage.
Den Haag heeft daarom op korte termijn besloten om ongeveer honderd mobiele radars aan te schaffen bij het Nederlandse bedrijf Robin Radar Systems. De eerste systemen zijn inmiddels overgedragen aan Commando Materieel en IT (COMMIT), dat de voertuigen geschikt maakt voor operationele inzet.
Daarmee begint een versnelde inhaalslag.
Bullfrog: Dit is een amerikaanse machinegeweer ook op normale pickup gemonteerd.
Radars op gewone 4×4-trucks
Opvallend is de keuze voor het platform. De radars worden niet gemonteerd op zware pantservoertuigen, maar op gewone vierwielaangedreven trucks, waaronder Ford 4×4’s.
Dat is minder spectaculair dan een militaire jeep, maar wel praktisch.
Voor het beveiligen van een kazerne, haven of munitiedepot is bepantsering vaak minder belangrijk dan snelheid en beschikbaarheid. Deze voertuigen zijn snel leverbaar, goedkoper in gebruik en kunnen zich prima verplaatsen over onverhard terrein. Ze kunnen binnen korte tijd ergens worden neergezet en net zo snel weer vertrekken.
Het past bij een nieuwe manier van denken: geen vaste installaties, maar mobiele bescherming die je kunt verplaatsen zodra de dreiging dat vraagt.
De radars zelf zijn speciaal ontwikkeld voor kleine objecten. Ze kunnen onderscheid maken tussen vogels, voertuigen en drones, waardoor het aantal valse alarmen beperkt blijft. Dat maakt snelle en gerichte reacties mogelijk.
Les uit Oekraïne
Dat Nederland nu versnelt investeert, is geen toeval.
De oorlog in Oekraïne heeft laten zien hoe bepalend drones zijn geworden op het slagveld. Kleine quadcopters worden gebruikt voor verkenning, doelopsporing en zelfs als aanvalsmiddel. Relatief simpele systemen kunnen voor disproportionele schade zorgen.
Veel Europese landen ontdekten dat hun luchtverdediging hier niet op was voorbereid.
Het nieuwe kabinet wil daarom de defensie-uitgaven verhogen richting 3,5 procent van het bruto binnenlands product. Dat betekent dat meer van dit soort snelle aankopen te verwachten zijn. Niet jarenlange trajecten, maar pragmatische oplossingen die direct inzetbaar zijn.
Lichte voertuigen als nieuwe standaard
De Nederlandse aanpak staat niet op zichzelf. Ook internationaal zie je dat zware systemen steeds vaker worden aangevuld met lichte, snelle platforms.
Bedrijven als Northrop Grumman ontwikkelen radars en sensoren en samenwerking met machinegeweren die eenvoudig op pickups of lichte terreinwagens kunnen worden geplaatst. Die voertuigen kunnen snel samenwerken, informatie delen en tijdelijk kritieke infrastructuur beveiligen.
Een haven, energiecentrale of vliegveld kan zo binnen minuten worden afgeschermd.
Voor dreigingen die onverwacht opduiken – zoals drones – werkt dat vaak beter dan één groot statisch systeem.
Detectie zonder wapens
Toch is er nog een duidelijke volgende stap nodig.
Met de nieuwe radars is de detectie op orde, maar detecteren alleen is niet genoeg. Een drone zien aankomen is één ding, hem ook daadwerkelijk uitschakelen is iets anders.
Nederland beschikt nog niet op grote schaal over mobiele systemen met machinegeweren of speciale anti-drone wapens om kleine doelen neer te halen. Zonder die combinatie blijft een radar vooral een waarschuwingsmiddel.
De logische vervolgstap is dus het koppelen van sensoren aan machinegeweren. Zie bedrijven zoals Sentradel en Allen Control Systems die ook AI toepassen om hun doelwitten te raken. (onderstaande video’s) De snelheid waarmee ze dit doen is spectaculair, maar tegelijkertijd zorgwekkend hoe dit soort wapens zich ontwikkelen.
Kansen voor Nederlandse industrie
Daar liggen ook kansen voor Nederlandse bedrijven.
Met Defenture heeft Nederland een fabrikant van lichte tactische voertuigen. Die levert ze momenteel aan de Nederlandse commando’s en een deel aan de luchtmobiele brigade. Robin Radar levert de detectietechnologie. Integratie van wapensystemen kan eveneens in eigen land plaatsvinden.
Tijdens defensiebeurzen zijn al voertuigen getoond waarin radar, voertuig en bewapening samenkomen op één mobiel platform.
Of Defensie daadwerkelijk voor zo’n volledig Nederlandse oplossing kiest, is nog niet bekend. Maar de wens om meer binnenlands te produceren wordt steeds sterker.
Begin van een grotere inhaalslag
De komst van honderd mobiele anti-drone radars laat vooral zien dat Defensie sneller en pragmatischer opereert dan voorheen. Geen perfecte eindoplossing, maar middelen die nu al inzetbaar zijn.
Na jaren van achterstand begint Nederland zichtbaar te investeren in defensie
