Humanoidalny robot wskakuje na samochód, uszkadza karoserię ciosami i kopnięciami, a potem płynnie wykonuje salto. Chińskie Unitree pokazuje w nowym filmie, jak silny i zwinny stał się H2-X. Obrazy są spektakularne, lecz rodzą niewygodne pytanie: jeśli roboty będą tak silne, czy chcemy, by wszędzie chodziły wśród ludzi?
Zaprezentowany 21 października H2-X nie jest w filmie wyłącznie maszyną do walki. Przedstawiono go także jako swego rodzaju obrońcę: robota odstraszającego napastnika i próbującego pomóc w sytuacji zagrożenia. Unitree nazywa pokaz „Kung Fu Legend Guardian”. Firma twierdzi, że nagrania nie przyspieszono. To jednak starannie przygotowane sceny, a nie dowód, że robot potrafi samodzielnie ocenić rzeczywistą sytuację awaryjną.
Uderzenie w samochód pokazuje, jak duża siła się uwalnia
W pierwszych scenach H2-X uderza w samochód rękami i nogami. Wskakuje na dach, wykonuje akrobacje i kopie karoserię. Widać też skok z platformy opisanej w filmie jako wysoka na cztery metry. Pokaz zwraca uwagę właśnie dlatego, że humanoid musi podczas takich ruchów stale utrzymywać równowagę.
Za tymi pozornie prostymi działaniami stoi złożone połączenie silników elektrycznych, sterowania przegubami, czujników i oprogramowania. Przy mocnym ciosie robot musi przekazać siłę, samemu się nie przewracając. Podczas lądowania musi pochłonąć energię ruchu i natychmiast odzyskać stabilność. Pokazywanie takich działań przez Unitree wskazuje na postęp mechaniki i sterowania humanoidami.
Film nie mówi jednak, ile razy próbowano tych działań, jak dużo sterowania przez człowieka było potrzebne ani jak robot zareagowałby na osobę niespodziewanie wchodzącą w jego przestrzeń ruchu. Spektakularny wyczyn to coś innego niż bezpieczny produkt działający powtarzalnie.
Robot jako strażnik lub ratownik
Później film promocyjny pokazuje zupełnie inny obraz. H2-X stoi między kobietą a aktorem z nożem. W innej scenie unosi przód samochodu, umożliwiając akcję ratunkową. Odpycha też manekina z toru jazdy pojazdu. Unitree sugeruje w ten sposób zastosowania w ochronie i ratownictwie.
Ale robot zatrzymujący aktora w wyreżyserowanej scenie nie jest jeszcze autonomicznym ochroniarzem. Musiałby wiarygodnie rozpoznawać rzeczywiste zagrożenie, ustalać, kogo należy chronić i ile siły wolno użyć. Błędna ocena może spowodować poważne obrażenia. Film nie dostarcza niezależnych danych z testów takich decyzji.
Technologia nadal rozwija się błyskawicznie
H2-X nie jest odosobnionym projektem. Unitree jednocześnie rozwija oprogramowanie pozwalające robotom lepiej radzić sobie z ruchem i zadaniami poza ściśle wyuczonym schematem. We wrześniu firma zaprezentowała model UnifoLM-X2 do dynamicznego sterowania robotami. Twierdziła przy tym, że humanoid G1 potrafi samodzielnie sparować z człowiekiem. Stopień samodzielności i wyniki poza pokazem trzeba jednak zawsze oceniać osobno.
Postęp osiągają także badacze spoza Unitree. Na początku października zaprezentowano metodę Workhorse: Unitree G1 na podstawie ludzkich demonstracji między innymi łapie przedmiot, wspina się na walizkę i przenosi obiekty. Nie są to wyczyny superbohatera, lecz umiejętności, które mogą ostatecznie przydać się w magazynach, fabrykach i innych miejscach pracy.
Rozwój dotyczy zresztą czegoś więcej niż siły. Robot musi postrzegać otoczenie, planować działania i radzić sobie, gdy coś przebiega inaczej, niż oczekiwano. Połączenie mocnego sprzętu i coraz lepszej AI decyduje o różnicy między robotem pokazowym a przydatnym asystentem.
Czy chcemy aż tak silnych robotów?
Silny humanoid może przynieść wiele dobrego. Może wykonywać niebezpieczne prace podczas pożarów, przenosić ciężkie materiały, prowadzić inspekcje w ryzykownym otoczeniu albo wspierać ratowników. Ta sama siła może jednak stać się niebezpieczna, jeśli robot popełni błąd, zostanie zhakowany lub świadomie niewłaściwie wykorzystany.
Wymaga to innych norm bezpieczeństwa niż w przypadku ramienia robota za ogrodzeniem w fabryce. Humanoid w przestrzeni publicznej musi wiedzieć, kiedy zachować dystans, jakiej siły może użyć i jak natychmiast bezpiecznie się zatrzymać. Musi być też jasne, kto odpowiada: producent, właściciel, dostawca oprogramowania czy osoba sterująca robotem.
Dylemat nie jest wyłącznie techniczny. Czy chcemy robotów, które samodzielnie mogą stosować przymus fizyczny? Czy komercyjny robot może kogoś zatrzymać? I kto decyduje, kiedy zagrożenie jest wystarczająco poważne? Szczególnie jeśli systemy te kiedyś trafią do ochrony lub wojska, nadzór człowieka i jasne granice będą niezbędne.
Film pokazowy nie dowodzi pełnej autonomii
Unitree podaje dla H2-X czas około ośmiu godzin, ale dostępne objaśnienie dotyczy stania, a nie ośmiu godzin nieprzerwanych skoków, walki czy ratowania ludzi. Brakuje też szeroko weryfikowalnych danych o cenie, dostępności i niezawodności operacyjnej tej konkretnej wersji.
Sama firma ostrzegła ponadto w tym tygodniu, że komercyjny rynek humanoidów wciąż jest we wczesnej fazie. Droga od imponującego filmu do robota przydatnego na co dzień pozostaje więc długa. Właśnie dlatego należy uznać jednocześnie dwie rzeczy: postęp fizycznych możliwości widać, ale obiecane samodzielne zastosowania nie zostały jeszcze wykazane.
Prawdziwe pytanie staje się coraz bardziej aktualne
Jeszcze kilka lat temu robot płynnie przeskakujący przez samochód wydawał się przede wszystkim fantastyką naukową. Teraz producent publikuje takie obrazy jako demonstrację produktu. Pokazuje to, jak szybko rosną możliwości fizyczne, nawet jeśli film został starannie wyreżyserowany.
W nadchodzących latach pytanie będzie zatem dotyczyć nie tylko tego, co humanoidy potrafią, lecz przede wszystkim tego, jakie zadania chcemy im powierzyć. Robot potrafiący podnieść ciężki przedmiot może być przydatny. Jeśli uderza wystarczająco mocno, by uszkodzić samochód, ta sama siła staje się kwestią bezpieczeństwa. Techniczne osiągnięcie nie jest automatycznie czymś społecznie pożądanym.
Przeczytaj też, jak Chiny i Ameryka budują robotyczne psy, dlaczego obrazy uzbrojonych humanoidów generowane przez AI wymagają krytycznej oceny i jak humanoidy już wykonują prace porządkowe.
