Nadwyżka prądu? Ciężkie bloki jadą w górę. Gdy później potrzeba energii elektrycznej, opadają i napędzają generatory. W chińskim Rudong stoi ogromna instalacja, która przechowuje energię właśnie w ten sposób: w uniesionej masie, a nie w akumulatorze chemicznym.
System nazywa się EVx i pochodzi od Energy Vault. Stoi obok farmy wiatrowej w prowincji Jiangsu. Opis projektu podaje pojemność 100 megawatogodzin i moc 25 megawatów. Instalację zaprojektowano więc tak, by mogła dostarczać tę moc przez cztery godziny.
Nadwyżka wędruje w górę
Zasadę można porównać do położenia ciężkiego przedmiotu na półce. Aby go podnieść, trzeba dostarczyć energię. Gdy spada, energia zostaje uwolniona. Instalacja oczywiście opuszcza bloki w kontrolowany sposób: opadająca masa sprawia, że układ napędowy działa jak generator.
Podczas ładowania mechanizmy podnoszące zużywają prąd, aby przenieść bloki wyżej w konstrukcji. Podczas rozładowywania przepływ energii się odwraca. Dzięki temu można przesunąć wykorzystanie prądu w czasie: duża produkcja z wiatru lub słońca nie musi przypadać na moment, w którym prąd jest zużywany.
Ile energii może pomieścić?
Te dwie liczby oznaczają coś innego. Megawaty mówią, jak szybko instalacja może dostarczać energię elektryczną. Megawatogodziny określają łączną ilość energii, którą może przechować. Sto megawatogodzin podzielone przez 25 megawatów daje cztery godziny. Przy mniejszej mocy oddawanej zapas może wystarczyć na dłużej.
To inne rozwiązanie niż elektrownia, która stale wytwarza nową energię elektryczną. Najpierw trzeba dostarczyć prąd. Podnoszenie, napęd i przemiany energii powodują też straty. Energy Vault podaje dla projektu oczekiwaną sprawność pełnego cyklu ładowania i rozładowania powyżej 80 procent; jest to prognoza producenta.
Duży budynek, prosta zasada fizyki
Uderza skala. Domowy akumulator może wisieć na ścianie, a ta forma magazynowania wymaga wysokiej konstrukcji i dużej ilości ciężkiej masy. Zmagazynowana energia zależy od ciężaru i różnicy wysokości. Większa pojemność oznacza więc także więcej materiału, przestrzeni lub większą wysokość.
Nie jest to dopiero co ogłoszony pomysł. Energy Vault poinformowało w maju 2024 roku o udanych próbach ładowania i rozładowania oraz uruchomieniu instalacji przez China Tianying. Aktualna strona projektu opisuje instalację jako podłączoną do sieci i przetestowaną z lokalnymi władzami odpowiedzialnymi za sieć elektroenergetyczną.
Ciekawe jest to, jak znajoma okazuje się technika kryjąca się za tym wielkim budynkiem: podnoszenie, utrzymywanie i kontrolowane opuszczanie. Wyzwanie polega na skoordynowaniu tych ruchów na dużą skalę, aby zapas bloków stał się użytecznym zapasem energii elektrycznej.
