Szwecja ma tysiące kilometrów wybrzeża oraz archipelag niezliczonych wysp, półwyspów i płytkich szlaków wodnych. Ta geografia od pokoleń kształtuje myślenie planistów wojskowych: marynarka nie jest projektowana przede wszystkim do walk oceanicznych daleko od kraju, lecz do dominacji na własnych wodach przybrzeżnych. W tym świetle łódź CB90 jest być może najbardziej charakterystycznym środkiem szwedzkiej obrony wybrzeża: małym, szybkim, wszechstronnym i zaprojektowanym specjalnie do walki na zmiennych, płytkich wodach Bałtyku.
Podstawą szwedzkiej marynarki jest połączenie mniejszych okrętów nawodnych i podwodnych, dostosowane do jej wód. Pięć korwet typu Visby zaprojektowano z cechami obniżonej wykrywalności, uzbrojono w pociski rakietowe i torpedy oraz przystosowano do zaawansowanych zadań obserwacyjnych. Uzupełniają je dwie korwety typu Göteborg, starsze, ale nadal skuteczne w ochronie wybrzeża i patrolowaniu. Szwecja ma również pięć okrętów podwodnych, prowadzących działania pod wodą i odgrywających kluczową rolę w ochronie własnych akwenów oraz odstraszaniu potencjalnych przeciwników. Razem stanowią fundament szwedzkiej marynarki.
Spacerując obok bazy morskiej we wschodniej Szwecji, nie zobaczymy od razu ogromnych okrętów nawodnych. Dominują szybkie, kompaktowe jednostki: lekkie, o niewielkim zanurzeniu i gotowe do działania w ciągu kilku minut. Combat Boat 90 opracowano pod koniec lat osiemdziesiątych, a służbę rozpoczęła w 1991 roku. Miała zastąpić starsze jednostki transportowe i zapewnić brygadom amfibijnym szybkie, elastyczne działanie na wybrzeżu.
Wyjątkowość tej jednostki wynika z połączenia cech rzadko spotykanych na większych, tradycyjnych okrętach. Ma około piętnastu metrów długości i waży od 18 do 24 ton. Dzięki mocnym silnikom wysokoprężnym i pędnikom strugowodnym przekracza 40 węzłów, co daje ogromną przewagę zwłaszcza na płytkich wodach. Aluminiowy kadłub jest wytrzymały, a zarazem lekki, idealny do szybkich manewrów wojskowych.
Głównym zadaniem Combat Boat 90 jest transport i wysadzanie piechoty morskiej oraz sprzętu. W niskim, opływowym kadłubie mieści się dwóch lub trzech członków załogi i do dwudziestu w pełni wyposażonych żołnierzy, którzy mogą szybko zejść na ląd przez drzwi dziobowe, nawet na nieprzygotowanych plażach lub małych wyspach. Tak szybkie działanie czyni łódź niezbędną w rozpoznaniu, patrolowaniu, desantach i reagowaniu na zagrożenia przybrzeżne.
Szwecja nie poprzestała na pierwotnym projekcie. Nowsze wersje mają poprawioną ergonomię, zaawansowane sensory i zmodernizowane uzbrojenie pozwalające używać karabinów maszynowych, automatycznych granatników lub moździerzy. Modernizacje zwiększają siłę ognia i świadomość sytuacyjną w czasach, gdy informacje i sensory są niemal równie ważne jak szybkość.
Szwedzkie podejście wyróżnia kontrast z wieloma innymi marynarkami. Podczas gdy liczne państwa inwestują w duże okręty nawodne, okręty podwodne i lotniskowce, Szwecja wybrała strategię walki w archipelagach: flotę skuteczną w sieci wysp, wąskich przejść i zróżnicowanych wód. Szybkie łodzie docierają na płycizny niedostępne dla większych okrętów, szybko zmieniają pozycję i są trudniejsze do wykrycia.
Combat Boat 90 współdziała z korwetami Visby i Göteborg oraz okrętami podwodnymi, tworząc sieć mniejszych, zwrotnych i dobrze skoordynowanych platform. Jednostki wzajemnie się uzupełniają: korwety zapewniają podstawowe uzbrojenie rakietowe i torpedowe, okręty podwodne odstraszają pod wodą, a szybkie łodzie błyskawicznie dostarczają żołnierzy i sprzęt.
Szwecja sprawdziła również tę koncepcję na arenie międzynarodowej. Wariantów Combat Boat 90 używają między innymi Norwegia, Grecja, Meksyk i Malezja. Nawet Stany Zjednoczone mają zmodyfikowaną wersję do działań rzecznych i przybrzeżnych. Pokazuje to wartość szybkiej, zwrotnej jednostki przybrzeżnej w różnych środowiskach.
Wideo: na tych łodziach szkolili się także holenderscy marines.
Szwecja nadal inwestuje w nowe łodzie. Najnowsze zamówienia pokazują, że marynarka buduje nowe wersje, by zastąpić starsze egzemplarze i zmodernizować flotę. Nowe jednostki są szybsze, lepiej chronione i zintegrowane z nowoczesnymi sieciami, sensorami, a nawet systemami bezzałogowymi, tworząc hybrydową sieć obrony wybrzeża.
Znaczenie tych szybkich łodzi rośnie w czasach, gdy działania morskie coraz częściej toczą się blisko brzegu, a taktyki asymetryczne, takie jak szybkie ataki i użycie dronów, są kluczowe. W razie konfliktu przeciwnik na Bałtyku napotkałby nie tylko duże okręty nawodne, ale też sieć zwrotnych, trudnych do wykrycia łodzi, które szybko wysadzają żołnierzy na ląd i równie szybko znikają. To właśnie siła szwedzkiej marynarki: kontrolowanie własnych wód dzięki szybkości, wiedzy i elastyczności.
Z tej perspektywy Combat Boat 90 nie jest zwykłą szybką łodzią. Stanowi element kompletnej strategii obrony wybrzeża, w której mniejsze jednostki i okręty podwodne współpracują, by zapewnić bezpieczeństwo szwedzkich wód. Mała, szybka, cicha i zawsze gotowa do działania.





















