De Koninklijke Marine zet een nieuwe stap in de ontwikkeling van onbemande schepen, maar moet daarbij een belangrijke koerswijziging maken. Het eerder overwogen ontwerp, gebaseerd op de Damen FCS 5009, is afgevallen. In plaats daarvan wordt nu gekeken naar nieuwe ontwerpen voor een zogeheten multifunctioneel ondersteuningsschip zonder bemanning.
Het project draait om een Large Uncrewed Surface Vessel, een relatief groot onbemand schip dat zelfstandig of op afstand kan opereren. Dit type schip moet in de toekomst een belangrijke rol gaan spelen als aanvulling op traditionele oorlogsschepen.
Van Damen-ontwerp naar nieuwe koers
Aanvankelijk werd gekeken naar de Damen FCS 5009 als basis voor dit programma. Dat snelle ondersteuningsvaartuig leek een logische keuze vanwege de bestaande technologie en ervaring van de Nederlandse scheepsbouwer. Toch is nu besloten om dat ontwerp niet verder te gebruiken.
De exacte reden is niet publiek gemaakt, maar het wijst erop dat de eisen voor het nieuwe schip waarschijnlijk verder gaan dan wat het oorspronkelijke concept kon bieden. Denk aan autonomie, integratie van wapensystemen en operationele flexibiliteit.
Daardoor is het project opnieuw opengesteld, waarbij meerdere scheepswerven meedingen naar de opdracht om een nieuw ontwerp te leveren.
Onbemand schip als ‘loyal wingman’ op zee
Het toekomstige schip moet meer zijn dan alleen een onbemand platform. Het idee is dat het gaat functioneren als een soort maritieme ‘loyal wingman’ voor grotere marineschepen.
Dat betekent dat het schip zelfstandig taken kan uitvoeren, zoals verkenning, beveiliging of zelfs het inzetten van wapensystemen. Door containerisering kunnen verschillende payloads worden geplaatst, afhankelijk van de missie. Denk aan sensoren, raketsystemen of elektronische oorlogsvoering.
Dit maakt het concept flexibel en schaalbaar. In plaats van één groot, duur schip, kunnen meerdere kleinere onbemande vaartuigen samen opereren en zo de slagkracht vergroten.
Internationale ontwikkeling versnelt
Nederland is niet het enige land dat deze kant op beweegt. Vooral de Verenigde Staten investeren zwaar in Large Uncrewed Surface Vessels. Daar worden al concrete stappen gezet richting operationele inzet.
Opvallend is dat Damen recent een opdracht heeft gekregen van de Amerikaanse marine voor de bouw van vergelijkbare schepen. (zie bovenstaande afbeelding) Dat laat zien dat de technologie en ontwerpen van het Nederlandse bedrijf internationaal wel degelijk in trek zijn.
Daarmee ontstaat een interessante situatie. Hoewel het oorspronkelijke Damen-concept voor de Koninklijke Marine is afgevallen, blijft het bedrijf wel een belangrijke speler in deze markt.
Logische keuze of nieuwe richting?
Het is niet uitgesloten dat Nederland uiteindelijk alsnog kiest voor een ontwerp dat lijkt op wat Damen voor de Verenigde Staten ontwikkelt. De overlap in eisen en concepten is groot: modulaire opbouw, containerlading en inzet als ondersteunend platform.
Tegelijk biedt het openstellen van de aanbesteding ruimte voor nieuwe ideeën en innovaties. Andere scheepswerven kunnen met alternatieve oplossingen komen die beter aansluiten op de specifieke wensen van de Nederlandse marine.
Toekomst van de marine verandert
De zoektocht naar een nieuw ontwerp laat zien hoe snel de rol van onbemande systemen groeit. Waar autonome schepen enkele jaren geleden nog experimenteel waren, worden ze nu serieus meegenomen in de vlootplanning.
Voor de Koninklijke Marine betekent dit een belangrijke stap richting een hybride vloot, waarin bemande en onbemande systemen nauw samenwerken.
De komende jaren zullen duidelijk maken welk ontwerp uiteindelijk wordt gekozen. Maar één ding is zeker: onbemande schepen gaan een vaste plek krijgen in de maritieme operaties van de toekomst.
Over de auteur
