De Amerikaanse fabrikant General Atomics werkt aan de integratie van drie zware langeafstandswapens op de MQ-9B SkyGuardian en SeaGuardian. Het gaat om de JASSM en LRASM van Lockheed Martin en de Joint Strike Missile van Kongsberg, ontwikkeld in samenwerking met Raytheon.
Vliegtesten moeten volgens de planning dit jaar al beginnen.
De stap betekent dat een onbemand toestel dat vooral bekendstaat om langdurige surveillance straks ook zware precisiewapens op honderden kilometers afstand kan inzetten.
Van observatie naar langeafstandsslagkracht
De MQ-9B is de nieuwste generatie van de bekende Reaper-familie. Waar de oudere MQ-9A vooral werd ingezet voor ISR-missies – intelligence, surveillance en reconnaissance – is de B-variant ontworpen voor operaties in civiel gecontroleerd luchtruim. Het toestel beschikt over een detect and avoid-systeem, versterkte vleugels en een grotere brandstofcapaciteit.
De SkyGuardian kan meer dan 40 uur in de lucht blijven. De SeaGuardian-variant is geoptimaliseerd voor maritieme taken en kan worden uitgerust met een maritieme radar en sonoboeien voor onderzeebootdetectie.
Tot nu toe bleef de bewapening beperkt tot lichtere wapens zoals Hellfire-raketten of GBU-12 geleide bommen. Met de komst van JASSM, LRASM en JSM verandert dat fundamenteel.
Drie raketten, drie rollen
De AGM-158 JASSM is een stealthkruisraket met een bereik van meer dan 370 kilometer in de basisversie. De ER-variant gaat richting 1.000 kilometer. De raket vliegt laag, volgt het terrein en gebruikt een combinatie van INS, GPS en een infraroodzoeker in de eindfase.
CEP – de afwijking waarbinnen de helft van de raketten inslaat – ligt bij moderne varianten op enkele meters.
De LRASM is de antischeepsversie van de JASSM. Deze raket is ontworpen om zelfstandig doelen op zee te vinden, zelfs in een omgeving met elektronische tegenmaatregelen. Sensorfusie en een passieve radarzoeker helpen bij doelherkenning zonder actieve radaruitzending.
De Joint Strike Missile, kortweg JSM, is compacter en specifiek ontwikkeld voor interne wapenruimtes van de F-35. Extern gedragen kan hij ook onder andere toestellen worden gehangen. Het bereik ligt rond de 500 kilometer. De raket kan zowel land- als zeedoelen aanvallen en maakt gebruik van een beeldvormende infraroodzoeker.
Dat deze drie wapens nu worden gekoppeld aan een MALE-drone – medium altitude long endurance – is opmerkelijk. De MQ-9B vliegt trager dan straaljagers en heeft geen stealthromp. Toch biedt het platform andere voordelen.
Lange adem boven zee
Voor maritieme operaties is uithoudingsvermogen vaak belangrijker dan snelheid. Een SeaGuardian kan urenlang boven een zeegebied blijven cirkelen, doelen volgen en data delen met andere eenheden. Zodra een vijandelijk schip buiten bereik van maritieme patrouillevliegtuigen komt, kan de drone zelf een LRASM lanceren.
Met een bereik van honderden kilometers hoeft het toestel daarbij niet dicht bij vijandelijke luchtverdediging te komen.
Hetzelfde geldt voor landdoelen. Een MQ-9B kan op veilige afstand blijven, buiten het bereik van veel middellangeafstandsluchtafweersystemen, en toch een JASSM afvuren.
De combinatie van lange vliegtijd en langeafstandswapens maakt het mogelijk om permanente dreiging in stand te houden boven uitgestrekte gebieden.
Technische uitdaging
Het integreren van deze wapens vraagt meer dan alleen een ophangpunt onder de vleugel. De MQ-9B moet worden aangepast op het gebied van software, datalinks en wapenbesturing.
JASSM en LRASM vereisen specifieke mission planning data. Doelcoördinaten, terreinprofielen en dreigingsinformatie worden vooraf geladen. De drone moet deze gegevens kunnen verwerken en doorgeven aan de raket voor lancering.
Ook het gewicht speelt een rol. Een JASSM weegt rond de 1.000 kilogram. Dat is aanzienlijk meer dan de bewapening die normaal onder een MQ-9 hangt. De vleugelstructuur en pylonbevestigingen moeten daarop berekend zijn.
General Atomics heeft de MQ-9B ontworpen met negen ophangpunten en een maximale externe last van ongeveer 2.150 kilogram. In theorie is er dus ruimte voor meerdere zware wapens, maar dat gaat ten koste van uithoudingsvermogen en vlieghoogte.
Brede klantenkring
De MQ-9B heeft inmiddels een groeiende internationale klantenkring. Het Verenigd Koninkrijk bestelde de SkyGuardian onder de naam Protector RG Mk1. Ook landen als Japan, India en België hebben interesse of al orders geplaatst.
Voor marines is vooral de SeaGuardian interessant. India testte eerder al een bewapende SeaGuardian boven de Indische Oceaan.
Met de integratie van JASSM, LRASM en JSM krijgt dit platform toegang tot hetzelfde wapenspectrum als moderne gevechtsvliegtuigen, maar dan met een andere inzetfilosofie: langdurige aanwezigheid, netwerkgestuurd optreden en lancering op afstand.
De eerste vliegtesten moeten uitwijzen hoe de combinatie van een relatief traag onbemand toestel en zware standoffraketten zich in de praktijk gedraagt. Zodra de certificering rond is, verandert het takenpakket van de MQ-9B ingrijpend.
